Kuş Cenneti Milli Parkı

Yolda

Susurluk'tan çıkıp Bandırma yolundan yaklaşık 27 kilometre sonra Kuş Cenneti köyüne saptım. Yol çok güzeldi; sağda solda tarlalar, biraz önce ayçiçekleri vardı (kamerayı başlatamadığım için görmediniz). Köy, göl kenarında tatlı bir yer. Sabah 9 civarında parka girdim; etraf çok sakindi, motorla içeri girilemediği için aracı girişin yanına bıraktım. Gişedeki abiyle ablaya selam olsun: yanımda nakit yoktu, kart da geçmiyordu, "buraya kadar gelmişsiniz, misafirimiz olun" dediler. Dünya böyle insanların hatırına dönüyor. (Orada gördüğüm ücret tam bilet 75 liraydı, öğrenciye yarısı; yalnızca nakit alıyorlardı. Güncel tarife için DKMP'ye bakın.)

Önce binanın altındaki sergi salonu ve tanıtım merkezine uğradım; oradaki maketler ve figürler parkı anlamama çok yardımcı oldu. Gözlem kulesi yaklaşık 150 metre ileride. Açıkçası kuşları pek göremedim; yaz ortasıydı. Ama doğal ortam sakin ve güzeldi.

Orada anlattığım özet şuydu: Dışarıdan sakin bir göl kasabası gibi görünüyor ama dünyanın farklı yerlerinden yolculuk eden kuşlar burada hem dinleniyor, hem besleniyor, hem de üretiyor. Alanın fark edilmesi 1938'e dayanıyor: İstanbul Üniversitesi'nde çalışan bir zoolog ve eşi buradaki kuş çeşitliliğini keşfetmiş. 1959'da Türkiye'nin dördüncü milli parkı ilan edilmiş. Manyas Gölü'nün sığ ve besin bakımından zengin suları pelikanlara, karabataklara, balıkçıllara ve kaşıkçılara yaşam alanı sağlıyor; bugüne kadar 260'tan fazla kuş türü gözlemlenmiş. Alan sulak alanları koruyan Ramsar listesinde ve Avrupa Konseyi'nin korunan alan diploması 2031'e kadar geçerli.

Bilmeye değer

Keşif. Orada "Kurt Kosswig" demiştim; doğru yazılışı Curt Kosswig. Alman zoolog Kosswig, 1937 sonbaharında İstanbul Üniversitesi'nin daveti üzerine Türkiye'ye gelmiş, zooloji bölümünü kurmuş ve 1955'te Hamburg'a dönmüş. Eşi Leonore ile birlikte alandaki kuş çeşitliliğini fark ettiği yıl kaynaklarda 1938 ya da 1939; "1938-1939 civarında" demek en güvenli.

Milli park. Kuşcenneti Milli Parkı 27 Temmuz 1959'da ilan edilmiş; ilan sırasına göre Yozgat Çamlığı, Karatepe-Aslantaş ve Soğuksu'dan sonra dördüncü milli park. Başlangıçta 52 hektar, sonra 64 hektarlık çekirdek alan olarak belirlenmiş; 2005-2006'da genişletilmiş. Alan büyüklüğü kaynağa ve tanıma göre 17.058, 24.047 ya da (Ramsar alanı için) 20.400 hektar olarak geçiyor.

Uluslararası statü. Avrupa Konseyi'nin A Sınıfı Avrupa Diploması ilk kez 1976'da verilmiş ve sonraki yıllarda yenilenmiş; 2024'te 14 Mart 2031'e kadar uzatılmış. Türkiye'de bu diplomaya sahip tek korunan alan. Ramsar kaydı (Lake Kus/Manyas) resmi kayda göre 13 Temmuz 1994'te yapılmış; benim söylediğim "1998" büyük ihtimalle gölün tamamının kapsama alındığı genişleme tarihi (Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü haberine göre).

Kuşlar. Resmi kaynaklara göre alanda 266 kuş türü gözlemlenmiş; yılda yaklaşık 66 tür burada ürüyor, 178 tür göç sırasında alanı kullanıyor. Simge tür tepeli pelikan; ayrıca küçük karabatak, kaşıkçı, çeltikçi ve ak başlı ördek görülüyor. Bir makaleye göre tepeli pelikanlar 1968'de dünyada ilk kez yapay platformlarda yuvalamış.

Ziyaret. 17,5 metrelik gözlem kulesi (40 kişilik), ziyaretçi merkezi ve dürbün/teleskop ödüncü var. En verimli dönem mart-temmuz ve eylül-ekim. Ücret ve saatler için resmi kaynak: DKMP "Korunan Alanlar Ücret Tarifesi" sayfası.

Emin olamadıklarım

• Parkın tür sayısı bazı kaynaklarda 239, resmi kaynaklarda 266; 266'yı tercih ettim.
• Güncel giriş ücretini ve ziyaret saatlerini yazmadım; resmi tarife sayfasında Kuşcenneti'ne özel bir satır göremedim.

Kaynaklar

• DKMP: Kuşcenneti Milli Parkı Avrupa Diploması 2031'e kadar uzatıldı
• DKMP: Milli Parklar
• DKMP: Korunan Alanlar Ücret Tarifesi
• Ramsar alanları (DKMP e-kitap)
• Ramsar Sites Information Service: Lake Kus / Manyas
• Avrupa Konseyi: Kuşcenneti Milli Parkı Avrupa Diploması yenilenmesi
• Manyas Kuş Cenneti (Küre Ansiklopedisi)
• Kuşcenneti National Park (Vikipedi)
• Curt Kosswig (Vikipedi)
• Kuşcenneti Milli Parkı (Birdingplaces)